در تعريف گسترده هر فعل يا ترك فعلي كه از طريق يا به كمك سيستمهاي رايانه اي اتفاق بيفتد، جرم رايانه اي محسوب ميشود . از اين ديدگاه جرايم رايانه اي به 3 گروه تقسيم ميشوند : 1- جرايم كلاسيك، مثل سرقت، تخريب تجهيزات و ... 2- رايانه واسطه جرم، مثل جعل مدارك (گواهينامه و...) 3- جرايم رايانه اي مثل هك يا ويروسي كردن كه فقط در فضاي مجازي صورت ميگيرد . در عصر ارتباطات، عده اي از افراد فرصت طلب و تبهكار با استفاده از هوش بالا و دانشي كه فرا گرفته اند، با جستجو هاي گسترده در شبكه اينترنتي و بررسي هاي دقيق و موشكافانه در سايتهاي مختلف به رمزها و كدهاي سري و فوق سري افراد حقيقي و حقوقيف سازمانها، نهادهاي مالي و دولتي نفوذ يافته و به راه هاي مختلف از موقعيت به دست آمده براي تامين مقاصد و اهدافشان سوء استفاده ميكنند .
همزمان با افزايش لحظه به لحظه كاربران اينترنت گسترش سطح نفوذ آن در ميان مردم جوامع مختلف، به همان ميزان نيز بر تعداد مجرمان و در نتيجه جرايم اينترنتي در جهان افزوده ميشود .
مهمترين جرايم اينترنتي در جهان
انتشار اخبار كذب، ارسال مطالب، تصاوير و فيلمهاي غير اخلاقي، آموزش و تبليغ تروريسم، هتك حرمت افراد با استفاده از فضاي متعلق به آنها، ارسال پيام هاي مخرب، اخلال در دسترسي ديگران، نقض حق مالكيت، هك و ويروسي كردن سايتها، تجاوز به حريم خصوصي افراد از طريق ايميل ها، كلاهبرداري اينترنتي، سوء استفاده از نام شركتها، سرقت اينترنتي، استفاده از علائم اينترنتي، نفوذ به سايتهاي دولتي و خصوصي، رزرو كردن آدرس سايتها بر اساس نام شركتها، افراد و باج خواهي از آنها، برنامه هاي مخرب، سرقت، جنايت و ساير موارد از طريق و را هم ميتوان اضافه كرد، اما مهمترين جرم اينترنتي كه هم اكنون براي كاربران به بحران تبديل شده، سرقت هويت و مشخصات است كه آنها را مجبور به تغيير هويت به سمت هويت ديجيتالي كرده است .
نخستين پرونده كلاهبرداري اينترنتي در ايران به چند سال قبل برميگردد كه در آن يك مرد ايراني وقتي ايميل خودش را در سايت ياهو باز كرد، به پيام شادي بخشي برخورد، دختري كه خود را ماريا باخ معرفي كرده بود، با ادعاي اينكه دختر نخست وزير اسبق كشور بوركينافاسو استف از گنجي گفته بود كه مرد ايراني مي توانست نيمي از آن را در اختيار داشته باشد. ماريا، در پيغام ايميلي اش اعلام كرده بود دختري تنها و مجرد است و با مرگ پدرش شرايطي پيدا كرده است كه نمي تواند به بوركينافاسو برود و مي خواهد مرد ايراني به عنوان وكيل وي به كشورشان برود و ثروت افسانه اي به جاي مانده از پدر را از بوركينافاسو خارج كند. بدين ترتيب، وقتي با درخواست هاي ظاهرا قانوني ماريا، مرد ايراني پول ميليوني را به حساب وي در بانك هاي خارجي واريز كرد تا او بتواند با پرداخت ماليات گنج خود در بوركينافاسو، شرايط انتقال آن را به ايران فراهم كند، تماس بين ماريا و مرد ايراني به طور ناگهاني قطع شد تا اين كه پرده از راز كلاهبرداري اينترنتي برداشته شد. ماجراي اين كلاهبرداري اينترنتي در اداره جرايم رايانه اي پليس آگاهي تهران تحت بررسي قرار گرفت و تيم تحقيق با بيشتر شدن پرونده هاي مشابهي پي برد كه گروه سازمان يافته اي در سطح گسترده اي به ارسال پيغام هاي اينترنتي به خصوص به مشتركان پست الكترونيكي سايت ياهو اقدام مي كنند و با پيشنهادهاي ميليوني به اغفال طعمه هاي خود مي پردازند.
يكي ديگر از قربانيان اينترنتي يك تاجر مشهدي بود كه وقتي ايميل خود را در سايت ياهو بررسي كرد از ٣ سايت و كمپاني جداگانه پيغام هايي را ديد كه در آن برنده خوشبخت معرفي شده بود. اين پيغام ها با فاصله زماني كوتاه به پست الكترونيكي تاجر مشهدي ارسال شده بود كه كمپاني Belgium international lottery swepstakesاعلام كرده بود محمدرضا برنده يك ميليون يورويي است و همراه ٩ مشترك اينترنتي ديگر به اين جايزه دست يافته است و ٢ كمپاني Royalagenciaو Eritage consults l نيز تاجر مشهدي را برنده ٤٥٠ هزار دلاري معرفي كردند و يك سري اطلاعات از محمدرضا خواستند.
آنان از محمدرضا خواستند به منظور ترانسفر پول به ايران مبالغي از سوي برنده خوش شانس براي پرداخت بيمه، ماليات ويژه درآمدهاي اتفاقي و حق ترانسفر پرداخت شود.
تاجر ٣٩ ساله نيز با وجود تلاش بسيار براي نپرداختن چنين پولي وقتي مي بيند براي دريافت جايزه اش چاره اي جز تسليم شدن در برابر درخواست هاي كمپاني هاي خارجي را ندارد، حدود ٦٥ هزار يورو- حدود ٧٠ ميليون تومان- به حساب هاي خارجي كمپاني ها ارسال مي كند به اميد اين كه به ثروت بادآورده اي دست خواهد يافت.
بعد از گذشت مدتي طولاني وقتي تاجر مشهدي متوجه شد ديگر تماسي با وي گرفته نمي شود و به تماس هاي وي نيز پاسخي داده نمي شود، پي برد كه در دام كلاهبرداران اينترنتي گرفتار شده است.ديگر كلاهبرداري اينترنتي كه در كشورمان اتفاق افتاد، به آبان ماه سال 82 بازميگردد كه به خاطر سرقت 56ميليون توماني از يكي از بانكهاي كشور به جنجالبرانگيزترين پرونده سال تبديل شد. در يكي از روزهاي آبان ماه بود كه بازرسان بانك متوجه شدند دهها ميليون تومان پول از امانات مردم طي يك كلاهبرداري به سرقت رفته است. اين در حالي بود كه سيستم بانك از نظر امنيت و كاركرد در سطح كشور در مرتبه بالايي قرار داشت، با اين حال يكي از كاربران اينترنتي زرنگ تر بود و توانسته بود با هك كردن شركتي كه مركزيت انفورماتيك بانكهاي كشور را در اختيار دارد، به مركز اطلاعات كل بانكهاي كشور دسترسي پيدا كند و با استفاده از يك حساب بانكي، ارقام ريالي را بتدريج از سيستم عابربانكها به حساب خود واريز كند.
مجرم يقه سفيد در يك مدت طولاني با همدستي دوستانش اقدام به اين كلاهبرداري كرده بود كه عاقبت با تلاشهاي ويژه پليس شناسايي و دستگير شدند و حتي پروندههايي در خصوص سرقت تصاوير خانوادگي و مشاهده آنها در سايتهاي اينترنتي به انگيزه اخاذي و فروپاشي خانواده در مراكز پليس مطرح شد.
به دنبال به وقوع پيوستن چنين جرايم مشابهي، لايحه مبارزه با جرايم رايانهاي و اينترنتي كه از سوي كميته مبارزه با جرايم رايانهاي قوه قضاييه در قالب 72ماده كه شامل مباحثي از قبيل تعاريف جرم، جرايم و مجازاتها، جرايم عليه امنيت، جرايم عليه صحت و تماميت دادهها و سيستمها، رايانهاي و مخابراتي، كلاهبرداري، جرايم مرتبط با محتوا، ايجاد كنندگان نقطه تماس بينالمللي، ساير جرايم، مقررات متفرقه، تخفيف و معافيت از مجازات، تشديد مجازات، آيين دادرسي، جمعآوري ادله الكترونيك، افشاي دادهها، شنود دادهها، مستندسازي، مراقبت و استنادپذيري ادله ديجيتال، نگهداري و مراقبت، استنادپذيري، معاضدت بينالمللي، عدم همكاري بينالمللي كه مغايرت با شرع و قوانين داخلي باشد، حفاظت فوري دادهها حاصل از تبادل داده محتوا، كسب اطلاعات و تحقيقات نوشته شد و پس از كش و قوسهاي فراوان با دولت به مجلس ارسال شد كه 3 سال قبل يك فوريت آن مطرح و به تصويب رسيد؛ اما پس از گذشت اين مدت هنوز فوريتهاي ديگر آن به تصويب نرسيده است كه همين امر مي تواند مجال بيشتري براي مجريان يقه سفيد قرار دهد تا به صورت گسترده تر به جرايم خود ادامه دهند.
